Giờ đây với sự phát triển vượt bậc của công nghệ, khi nhìn thấy một chiếc kính gọng đen, người dùng cũng khó có thể chắc đó chỉ đơn giản là kính cận nữa.
Khi kính thông minh Meta AI ngày càng phổ biến, nhiều hãng khác cũng bắt đầu gia nhập thị trường. Tuy nhiên, các thiết bị này đang vấp phải làn sóng phản ứng ngày càng lớn vì khả năng quay và theo dõi người khác một cách bí mật.
Kính thông minh có thể quay, livestream và xử lý video mà những người xung quanh không hề hay biết. Khi đang ghi hình, kính chỉ bật một đèn báo nhỏ để thông báo.
Những lo ngại về quyền riêng tư đang tạo ra một cuộc đua công nghệ. Một bên tìm cách chỉnh sửa camera trên thiết bị đeo để khó bị phát hiện hơn, thậm chí vô hiệu hóa luôn đèn báo ghi hình.
Ngược lại, một số nhà phát triển và lập trình viên quan tâm đến quyền riêng tư đang tạo ra các công nghệ đối phó. Những công cụ này có thể cảnh báo người dùng khi phát hiện camera ẩn xuất hiện gần đó.
Nổi bật trong số đó là ứng dụng Zuckoff – ứng dụng miễn phí của iOS. Công cụ này giúp phát hiện các mẫu kính thông minh như Ray-Ban Meta, Snap Spectacles và những thiết bị tương tự ở gần.
Cái tên Zuckoff là cách châm biếm CEO Meta Mark Zuckerberg. Ngoài Zuckoff, còn có Antizuck Smart Glasses Scanner và Nearby Glasses với chức năng tương tự.
Các ứng dụng này có thể cảnh báo khi phát hiện kính thông minh đang hoạt động và ước tính khoảng cách đến thiết bị. Tuy nhiên, chúng không thể biết chính xác kính có đang ghi hình hoặc sử dụng AI hay không.
Để phát hiện kính thông minh, các ứng dụng sẽ quét tín hiệu Bluetooth xung quanh. Sau đó, chúng tìm mã nhà sản xuất, mã hệ thống và dấu hiệu phần cứng đặc trưng của các mẫu kính này.
Theo thông tin trên website của Zuckoff: “Kính thông minh phát tín hiệu rõ nhất khi bật nguồn, ghép nối hoặc lấy ra khỏi hộp sạc. Sau khi kết nối với điện thoại của chủ nhân, kính có thể gần như không phát tín hiệu.”
Do đó, không phát hiện tín hiệu không có nghĩa là không có ai đang ghi hình. Ngược lại, việc phát hiện kính cũng không đồng nghĩa thiết bị đang ghi hình.
Cường độ tín hiệu chỉ giúp ước tính khoảng cách tương đối đến kính. Công cụ này không thể xác định chính xác vị trí hay hướng của thiết bị.
Nhà phát triển Zuckoff – Pawel Szydlowski – cho biết ông vốn đã phát triển các dự án dùng Bluetooth để phát hiện thiết bị ở gần. Sau đó, ông nhận ra công nghệ này cũng có thể được áp dụng để phát hiện kính thông minh.
Ông chia sẻ với CNET rằng: “Đây thực chất vẫn là công nghệ Bluetooth quen thuộc, chỉ được áp dụng cho một mục đích khác.”
Cách nhận diện kính thông minh
Các báo cáo gần đây cho thấy kính thông minh đang bị lạm dụng cho nhiều mục đích, từ bắt nạt trong trường học đến quay lén người khác mà họ không hề hay biết.
Nhiều đoạn video sau đó còn lan truyền trên mạng, trong khi những người xuất hiện trong đó không biết mình đang bị ghi hình.
Điều khiến Szydlowski phát triển công cụ phát hiện kính thông minh là những video trên mạng xã hội. Trong đó, người đeo kính quay trò đùa hoặc trêu ghẹo phụ nữ bằng những câu tán tỉnh. Những người xuất hiện trong video dường như không hề biết mình đang bị quay hay nội dung sẽ được đăng lên mạng.
Những việc làm này khiến Szydlowski rất tức giận. Ông cho rằng các video thậm chí không được làm mờ để bảo vệ danh tính hay quyền riêng tư của người xuất hiện. “Ngày nay, ai cũng nghĩ mình có quyền đăng mọi thứ,” ông chia sẻ.
Kể từ khi ra mắt vào đầu tháng 8, ứng dụng Zuckoff đã thu hút 2.000 lượt đăng ký. Szydlowski hiện cũng đang thử nghiệm phiên bản Android và dự kiến phát hành trên Google Play.
Ứng dụng có gói cao cấp giá 10 USD/năm (khoảng 240 ngàn đồng). Gói này cho phép Zuckoff liên tục quét và phát hiện thiết bị chạy ngầm, ngay cả khi ứng dụng không được mở.
Tuy nhiên, nhiều người đang tìm cách độ lại kính thông minh để chúng khó bị phát hiện hơn. Một số bản chỉnh sửa còn có thể tắt đèn báo quay video bằng cách can thiệp vào phần cứng hoặc phần mềm.
Một số cách còn có thể tắt thông báo hệ thống, khiến người xung quanh khó nhận biết kính đang ghi hình.
Nhà báo công nghệ Joanna Stern từng đăng video ghi lại quá trình một hacker địa phương tháo đèn LED trên kính Ray-Ban Meta với chi phí 100 USD (khoảng 2,3 triệu đồng). Sau khi chỉnh sửa, chiếc kính có thể bí mật ghi hình mà không phát tín hiệu cảnh báo.
Khi phát hiện kính thông minh, phải làm gì?
Việc phát hiện kính thông minh đang hoạt động ở nơi công cộng hay nơi riêng tư có thể giúp bảo vệ quyền riêng tư tốt hơn. Nhưng điều này cũng đặt ra một câu hỏi: Nếu phát hiện có kính thông minh ở gần, bạn sẽ làm gì?
Khi ứng dụng cảnh báo có kính thông minh ở gần, bạn dường như chỉ có hai lựa chọn: rời khỏi khu vực hoặc yêu cầu người đeo tháo kính.
Uttara Ananthakrishnan, phó giáo sư ngành Hệ thống Thông tin tại Đại học Carnegie Mellon, cho rằng xã hội vẫn đang hình thành các chuẩn mực sử dụng kính thông minh. Chúng ta không thể biết người quay video có sử dụng thiết bị một cách có trách nhiệm hay không.
Vấn đề đồng thuận càng phức tạp khi trẻ em vô tình xuất hiện trong ảnh hoặc video. Đây cũng là một trong những lo ngại lớn về quyền riêng tư khi kính thông minh ngày càng phổ biến.
Khác với smartphone, chúng ta thường dễ nhận ra khi ai đó đang chụp ảnh hoặc quay video. Theo Ananthakrishnan: “kính thông minh lại khiến người bị quay phải tự bảo vệ quyền riêng tư của mình.”
Bà cho rằng, “cho đến khi có những cơ chế rõ ràng để cân bằng giữa đổi mới công nghệ và quyền đồng thuận, các thiết bị này sẽ tiếp tục biến những không gian công cộng thường ngày thành nơi khiến mọi người lo ngại về việc bị giám sát.”
Kính thông minh có thực sự riêng tư?
Những lo ngại về việc bị quay lén có thể khiến một số nhà sản xuất phát triển các phiên bản kính thông minh mới, được thiết kế để hạn chế tối đa nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư.
Chẳng hạn, kính thông minh Even Realities G2 không được trang bị camera ở mặt trước. Ra mắt vào cuối năm 2025, Even G2 tập trung cung cấp thông tin cho người đeo và hoạt động giống như một trợ lý cá nhân.
CEO Will Wang của Even Realities chia sẻ với CNET rằng “hãng đã quyết định ngay từ đầu không cần trang bị camera, kính thông minh vẫn có thể hữu ích”. Ông cho rằng: “một thiết bị đeo trên mặt cần tôn trọng cả người sử dụng lẫn những người xung quanh.”
Kính G2 không có khả năng ghi hình bên ngoài. Theo Will Wang, việc loại bỏ camera cũng đặt ra một bài toán mới cho hãng.
Ông cho biết: “Điều này buộc Even Realities phải suy nghĩ khác về giá trị thực tế của kính thông minh. Thay vì cho rằng càng nhiều cảm biến thì sản phẩm càng tốt, hãng tập trung vào những tính năng thực sự hữu ích trong đời sống hằng ngày.”
Wang cho rằng thị trường kính thông minh vẫn còn nhiều hướng phát triển khác nhau về tính năng và công dụng. Người dùng có thể chấp nhận đánh đổi một số tính năng để sử dụng thiết bị trên khuôn mặt.
Tuy nhiên, ông cho rằng sự xuất hiện của các ứng dụng phát hiện kính thông minh cho thấy vấn đề về khả năng được xã hội chấp nhận vẫn cần được ngành công nghệ quan tâm.
Tương lai của công cụ phát hiện kính thông minh
Trong vài tháng qua, kính thông minh ngày càng rẻ hơn. Khi ngày càng nhiều hãng và mẫu kính mới xuất hiện, nhu cầu về các công cụ phát hiện thiết bị này cũng được dự đoán sẽ tăng.
Tuy nhiên, xu hướng này có thể thay đổi nếu các hãng công nghệ lớn cải tiến thiết bị, khiến kính thông minh khó bị các ứng dụng phát hiện hơn.
Szydlowski – nhà phát triển Zuckoff, cho rằng các hãng có thể thu nhỏ công nghệ 5G để tích hợp vào kính thông minh. Khi đó, kính sẽ ít phụ thuộc hơn vào điện thoại và Bluetooth. Tuy nhiên, khả năng này khó xảy ra trong tương lai gần.
Nếu Meta hoặc Snap cố tình thay đổi phần cứng để né các ứng dụng phát hiện, điều đó có thể làm dấy lên thêm lo ngại về quyền riêng tư. Đồng thời, động thái này có thể khiến các hãng khó chứng minh rằng họ đang có trách nhiệm với quyền riêng tư của người dùng.
Szydlowski hy vọng Zuckoff sẽ không còn cần thiết trong tương lai. Ông cho biết tính năng phát hiện AirTag lạ đã được tích hợp sẵn trên iPhone và thiết bị Android.
Theo ông, nếu người dùng gây sức ép buộc các hãng và chính phủ giúp kính thông minh dễ bị phát hiện hơn, đó sẽ là “giải pháp hoàn hảo”. Khi đó, Zuckoff có thể trở nên không còn cần thiết.
Theo CNET
