Vừa qua, tỷ phú Elon Musk thông báo rằng công ty trí tuệ nhân tạo xAI của ông đang chuẩn bị tung ra phiên bản beta của một dự án táo bạo mang tên “Grokipedia”, được quảng bố là phiên bản “đáng tin cậy và ít thiên kiến hơn” so với Wikipedia. Theo kế hoạch, bản đầu tiên có tên “Grokipedia 0.1” sẽ chính thức ra mắt trong vòng 2 tuần tới.
Bách khoa toàn thư do AI “viết lại”
Theo thông tin ban đầu từ xAI, Grokipedia sẽ hoạt động dựa trên Grok – mô hình AI hội thoại đã được tích hợp sẵn vào X. Hệ thống này sẽ phân tích các bài viết trên Wikipedia, đối chiếu với nhiều nguồn truyền thông khác, rồi tạo ra những phiên bản được viết lại nhằm đạt độ “chính xác cao hơn”. Musk còn tiết lộ về một tính năng tương lai có thể gắn nhãn cho từng tuyên bố, đúng, đúng một phần, hay chưa đầy đủ, trước khi đưa ra bản viết lại.
Tuy nhiên, ý tưởng này đã nhanh chóng gây tranh cãi. Trong khi một số người hâm mộ Musk nhiệt tình ủng hộ, những người hoài nghi lại cho rằng đây là nỗ lực tập trung hóa tri thức dưới sự kiểm soát của thuật toán. Họ lo ngại Musk, vốn từ lâu đã chỉ trích góc nhìn biên tập của Wikipedia, có thể lợi dụng Grokipedia để áp đặt tầm nhìn ý thức hệ riêng của mình.
Không phải lần đầu Musk “đụng độ” Wikipedia
Đây không phải lần đầu Musk “nã pháo” vào bách khoa toàn thư cộng đồng này. Năm 2023, ông từng đề nghị mua lại Wikipedia với giá 1 tỷ USD, với điều kiện đổi tên thành “Dikipedia”. Ông cũng không ngần ngại công khai chỉ trích nền tảng này là quá “woke” và “thiểu năng trí tuệ”.
Gần đây, Musk còn lên tiếng ủng hộ những lời kêu gọi ngừng quyên góp cho Wikimedia Foundation sau khi tổ chức này đăng bài mô tả nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk là “người theo chủ nghĩa dân tộc da trắng”. Quan điểm của Musk cũng trùng khớp với Larry Sanger – đồng sáng lập Wikipedia – người gần đây tuyên bố trên podcast với Tucker Carlson rằng Wikipedia đang phải chịu “kiểm duyệt có hệ thống” do “hàng trăm quản trị viên cùng chung quan điểm ý thức hệ” điều khiển.
Liệu đây có phải kỷ nguyên mới của tri thức?
Nếu Grokipedia đáp ứng được những gì đã hứa, nó có thể trở thành một trong những dự án bách khoa quy mô lớn đầu tiên do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Tuy nhiên, sáng kiến này đã sớm châm ngòi cho những cuộc tranh luận gay gắt trong giới khoa học và công nghệ số. Những người bảo vệ Wikipedia nhấn mạnh rằng sức mạnh của nền tảng này nằm ở tính minh bạch cộng đồng và khả năng xác minh – hai nguyên tắc mà một mô hình vận hành dựa trên AI khó có thể đảm bảo được.
Về phía mình, Musk dường như vẫn kiên quyết với tham vọng tái định nghĩa cách nhân loại tiếp cận tri thức: “Nếu muốn hiểu thực tại, chúng ta phải sửa chữa những câu chuyện thiên lệch đang định hình nhận thức của mình,” ông tuyên bố.
Phiên bản beta Grokipedia 0.1 dự kiến sẽ ra mắt trước giữa tháng 10/2025. Liệu nó có mở ra kỷ nguyên mới của tri thức tăng cường, hay chỉ là một chương tiếp theo trong cuộc chiến dai dẳng của Musk với các tổ chức truyền thông? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngõ.
