Apple vừa kỷ niệm 50 năm thành lập (1/4/1976 – 1/4/2026) với hành trình từ một gara nhỏ ở California đến công ty có vốn hóa lớn nhất thế giới. Cùng nhìn lại hành trình nửa thế kỷ định hình ngành công nghệ toàn cầu.
Khởi đầu từ gara nhà Jobs năm 1976
Steve Jobs, Steve Wozniak và Ronald Wayne thành lập Apple Computer Company ngày 1/4/1976 tại gara nhà Jobs ở Los Altos, California. Sản phẩm đầu tiên Apple I được bán với giá 666,66 đô la Mỹ. Máy tính ban đầu của Apple là một bo mạch lắp ráp sẵn mà người dùng cần tự thêm bàn phím, màn hình và vỏ máy.
Wozniak là người thiết kế toàn bộ phần cứng, trong khi Jobs đảm nhận vai trò marketing và bán hàng. Đáng chú ý là Ronald Wayne, nhà đồng sáng lập thứ ba ít người biết đến đã bán lại cổ phần 10% chỉ sau 12 ngày với giá 800 USD. Khoản đầu tư đó nếu giữ đến nay sẽ trị giá khoảng 300 – 400 tỷ đô la Mỹ, theo ước tính của Fortune.
Apple I
Apple II ra mắt năm 1977 mở ra bước ngoặt lớn cho thương hiệu táo khuyết. Đây là một trong những máy tính cá nhân thương mại thành công nhất thời kỳ đầu, bán được hơn 6 triệu chiếc trong suốt 16 năm sản xuất.
Thời kỳ khủng hoảng và sự trở lại của Jobs
Apple IPO năm 1980 với mức vốn hóa 1,8 tỷ USD, đợt phát hành cổ phiếu công nghệ lớn nhất kể từ thời Ford Motor năm 1956. Tuy nhiên, các sản phẩm Lisa và Apple III liên tiếp thất bại thương mại. Mâu thuẫn nội bộ leo thang khiến Jobs phải rời khỏi Apple vào năm 1985.
Trong 12 năm vắng mặt của Jobs, Apple dần mất vị thế và chỉ còn chiếm khoảng 3% thị phần máy tính cá nhân. Công ty thua lỗ 3 năm liên tiếp (1995–1997), riêng năm 1997 ghi nhận khoản lỗ hơn 1 tỷ USD và đứng trước nguy cơ phá sản.
Trước tình cảnh trên, Jobs đã trở lại làm CEO lâm thời vào tháng 9/1997. Ông ngay lập tức cắt giảm mạnh danh mục từ khoảng 350 sản phẩm xuống chỉ còn 10, tập trung nguồn lực vào những thứ Apple làm tốt nhất. iMac ra mắt năm 1998 giúp Apple có lợi nhuận trở lại sau 3 năm thua lỗ liên tiếp, mở ra kỷ nguyên phục hưng ngoạn mục.
Kỷ nguyên iPhone thay đổi ngành công nghệ di động
iPhone ra mắt ngày 29/6/2007 và ngay lập tức cách mạng hóa ngành công nghệ di động toàn cầu. Đến năm 2022, Apple đã bán được hơn 2,3 tỷ chiếc iPhone, biến sản phẩm này thành thiết bị điện tử tiêu dùng thành công nhất lịch sử. iPhone hiện chiếm khoảng 50% tổng doanh thu Apple mỗi năm.
Bên cạnh đó, App Store ra mắt năm 2008 tạo ra nền kinh tế ứng dụng khổng lồ. Đến năm 2022, hệ sinh thái App Store đạt giá trị hơn 1.100 tỷ USD về doanh số và lượng thanh toán. Các nhà phát triển ứng dụng trên toàn cầu đã kiếm được hơn 500 tỷ đô la Mỹ từ nền tảng này, theo số liệu Apple công bố.
iPad ra mắt năm 2010 tạo ra phân khúc máy tính bảng hoàn toàn mới trên thị trường. Apple Watch ra mắt năm 2015 nhanh chóng trở thành smartwatch bán chạy nhất thế giới với hơn 100 triệu chiếc được bán tính đến năm 2021.
Thống trị thị trường với các con số ấn tượng
Apple hiện là công ty có vốn hóa thị trường cao nhất thế giới, vượt mốc 3.000 tỷ USD từ giữa năm 2023 và tiếp tục tăng trưởng. Doanh thu tài khóa 2023 đạt 383 tỷ USD với lợi nhuận ròng 97 tỷ USD, tức mỗi ngày Apple kiếm hơn 265 triệu USD lợi nhuận.
Hệ sinh thái Apple hiện có hơn 2,2 tỷ thiết bị đang hoạt động trên toàn thế giới, bao gồm iPhone, iPad, Mac, Apple Watch và AirPods. Trong phân khúc smartphone cao cấp trên 1.000 USD, iPhone chiếm tới 78% thị phần toàn cầu theo báo cáo từ Counterpoint Research.
Apple cũng là thương hiệu giá trị nhất thế giới với ước tính khoảng 482 tỷ USD theo Brand Finance, vượt xa Microsoft và Google. Công ty liên tục nằm trong top 5 nhà tuyển dụng hấp dẫn nhất ngành công nghệ.
Trong 50 năm qua, Apple đã biến giấc mơ máy tính cá nhân thành hiện thực và liên tục định hình lại cách con người tương tác với công nghệ. Từ chiếc bo mạch Apple I đến các sản phẩm tích hợp AI tiên tiến như Apple Intelligence, hành trình này minh chứng cho sức mạnh của tầm nhìn dài hạn và khả năng đổi mới không ngừng.
Nếu bạn quan tâm đến lịch sử các tập đoàn công nghệ lớn, đừng bỏ lỡ các bài viết chuyên sâu khác trên mạng xã hội GenZ Việt nhé.
Nguồn tham khảo: Apple Newsroom, Fortune, Counterpoint Research, Brand Finance, IDC Market Research
