Trong thí nghiệm, các nhà khoa học chia người tham gia thành ba nhóm viết luận: một nhóm dùng ChatGPT, một nhóm dùng Google và một nhóm hoàn toàn không dùng công cụ hỗ trợ. Kết quả từ thiết bị đo sóng não (EEG) cho thấy nhóm dùng ChatGPT có mức hoạt động và kết nối giữa các vùng não yếu nhất. Trong khi đó, nhóm tự viết thể hiện hoạt động não mạnh mẽ và đa dạng nhất.
Ngoài ra, khả năng ghi nhớ nội dung bài viết của nhóm dùng ChatGPT cũng kém hơn rõ rệt. Nhiều người còn cho biết họ không cảm thấy gắn bó với bài viết của mình – như thể đó không thực sự là “sản phẩm của bản thân”.
Sau 4 tháng, nhóm lạm dụng ChatGPT bị đánh giá thấp hơn về điểm số, khả năng ngôn ngữ và tư duy phản biện. Theo các nhà nghiên cứu, AI nên được dùng như một công cụ hỗ trợ, chứ không thay thế quá trình suy nghĩ độc lập.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận nghiên cứu này một cách thận trọng. Quy mô mẫu và ngữ cảnh chưa được công bố rõ ràng, nên chưa thể khẳng định mức độ ảnh hưởng lâu dài của AI. Hơn nữa, tác động “giảm hoạt động não” có thể chỉ là tạm thời trong lúc dùng công cụ. Nếu biết sử dụng AI như một trợ lý để khơi gợi ý tưởng, đặt câu hỏi và phản biện, người dùng hoàn toàn có thể tăng cường khả năng tư duy thay vì suy giảm.
Dù vậy, nghiên cứu này vẫn là lời nhắc cần thiết: AI không thay thế được tư duy con người — và chính người dùng mới là yếu tố quyết định nó trở thành công cụ phát triển hay… “khiến não lười”.
