Một nghiên cứu mới cho thấy độc giả có thể đánh giá truyện do AI viết cao hơn tác phẩm của con người, đồng thời gần như không nhận ra đâu là sản phẩm do máy tạo ra.
Nghiên cứu do Sydney Sears và Deena Skolnick Weisberg thuộc Đại học Villanova, Mỹ thực hiện. Hai nhà nghiên cứu muốn tìm hiểu liệu độc giả có thể phân biệt truyện do con người viết với nội dung được tạo bằng AI hay không. Nghiên cứu có hơn 2.500 người tham gia qua ba thử nghiệm.
Trong thử nghiệm đầu tiên, 1.682 người được yêu cầu đọc một truyện ngắn dài khoảng 1.000 từ. Nhóm nghiên cứu sử dụng sáu câu chuyện, gồm ba truyện do các nhà văn viết và ba truyện được tạo bằng ChatGPT 4.0. Các câu chuyện được xây dựng dựa trên những chủ đề, phong cách và góc nhìn tương tự nhau.
Kết quả cho thấy truyện AI được đánh giá cao hơn. Trên thang điểm từ -3 đến +3, các tác phẩm do ChatGPT tạo ra đạt 1,54 điểm về chất lượng, so với 0,97 điểm của truyện do con người viết. Về mức độ cuốn hút, AI cũng dẫn trước với 1,42 điểm, trong khi con người đạt 1,00 điểm.
Tuy nhiên, đánh giá của độc giả thay đổi khi họ được biết ai là tác giả. Những người được nói rằng truyện do con người viết có xu hướng chấm điểm cao hơn, ngay cả khi tác phẩm thực tế được tạo bởi AI. Ngược lại, việc biết câu chuyện do ChatGPT viết khiến người tham gia có xu hướng chấm điểm thấp hơn. Nói cách khác, cùng một câu chuyện nhưng cách người đọc nhìn nhận có thể thay đổi chỉ vì họ biết tác giả là người hay máy.
Thái độ của người đọc đối với AI cũng ảnh hưởng đến kết quả. Những người có thiện cảm với công nghệ này thường cho điểm cao hơn. Trong khi đó, nhóm ít tin tưởng AI có xu hướng đánh giá thấp những câu chuyện được cho là do máy tạo ra.
Hai thử nghiệm còn lại với 905 người tập trung vào khả năng nhận diện truyện AI. Người tham gia được đọc các cặp truyện do người và AI viết rồi đoán nguồn gốc. Kết quả cho thấy họ chỉ đạt mức tương đương hoặc đoán ngẫu nhiên.
Các nhà nghiên cứu cho rằng một phần nguyên nhân có thể nằm ở cách AI viết. Văn bản do AI tạo ra thường dễ đọc, mạch lạc và có cảm xúc tích cực, những yếu tố có thể khiến người đọc đánh giá cao hơn. Dù vậy, nghiên cứu không khẳng định AI viết văn tốt hơn con người. Các thử nghiệm chỉ sử dụng truyện ngắn khoảng 1.000 từ, chưa phản ánh khả năng xây dựng nhân vật hay cốt truyện dài.
