Spotify vừa công bố loạt chính sách mới nhằm siết chặt việc quản lý nhạc do AI tạo ra, sau khi phát hiện hàng chục triệu bài hát “rác” và tình trạng mạo danh nghệ sĩ lan rộng, đe dọa tính minh bạch và quyền lợi của những người làm nhạc thực thụ.
Làn sóng nhạc AI
Sự bùng nổ của công cụ tạo nhạc bằng AI như Suno, Udio khiến chỉ với vài dòng lệnh, ai cũng có thể xuất bản một bản nhạc hoàn chỉnh. Hệ quả là kho nhạc trực tuyến của Spotify bị “ngập lụt” bởi nội dung do máy tạo ra, khiến cả nghệ sĩ lẫn khán giả bối rối không biết đâu mới là âm nhạc chân thật.
Tại buổi họp báo hôm 25/09 (giờ Mỹ), ông Charlie Hellman Giám đốc sản phẩm âm nhạc toàn cầu của Spotify cho biết mục tiêu của chiến dịch mới là “bảo vệ nghệ sĩ chân chính khỏi spam, mạo danh và gian dối” đồng thời giúp người nghe không cảm thấy bị “lừa”.
75 triệu bài hát bị loại bỏ trong 12 tháng
Trong năm qua, Spotify đã âm thầm gỡ bỏ hơn 75 triệu bài hát bị coi là spam hoặc vi phạm nhằm “dọn dẹp” kho nhạc của nền tảng. Phần lớn số này xuất phát từ các tài khoản lợi dụng kẽ hở hệ thống trả phí theo lượt nghe để kiếm tiền bản quyền ảo: đăng hàng loạt track chỉ dài hơn 30 giây, lặp đi lặp lại giai điệu đơn giản, đăng đi đăng lại cùng một bài với metadata khác nhau hoặc dùng bot để tự động tăng lượt stream. Sự trỗi dậy của công cụ AI càng khiến tình trạng này bùng phát, khi chỉ cần vài cú click là có thể tạo ra hàng nghìn bản nhạc không giá trị nghệ thuật nhưng vẫn đủ tiêu chuẩn phát hành.
Luật chơi mới cho ngành âm nhạc số
Trước nguy cơ “nhạc rác” làm loãng thư viện và ảnh hưởng thu nhập của nghệ sĩ thật, Spotify công bố chính sách mới: hợp tác với DDEX để xây dựng chuẩn metadata buộc công khai việc dùng AI, tăng cường bộ lọc spam, đồng thời cấm mạo danh nghệ sĩ qua deepfake giọng hát. Công ty khẳng định không tạo nhạc AI để giảm chi phí bản quyền, và nhấn mạnh các bản nhạc chủ yếu do AI tạo ra có mức tương tác thấp. Động thái này không nhằm cấm đoán công nghệ mà hướng tới minh bạch hóa nguồn gốc âm nhạc và bảo vệ trải nghiệm người nghe.
Phản bác tin đồn Spotify “lén” đưa nhạc AI vào playlist
Trước tin đồn Spotify cố tình thêm nhạc AI vào playlist để giảm trả phí bản quyền cho nghệ sĩ, ông Duboff khẳng định:
“Tin đồn này hoàn toàn sai sự thật. Spotify không tự tạo bất kỳ bản nhạc nào bằng AI và 100% âm nhạc trên nền tảng do các bên thứ ba sở hữu và tải lên, chúng tôi trả bản quyền cho họ như thường lệ.”
Ông nói thêm, những bản “chủ yếu do prompt AI sinh ra” có mức tương tác rất thấp, không được biên tập viên ưu tiên đưa vào playlist.
Ý nghĩa với ngành nhạc số
Các chuyên gia nhận định động thái của Spotify đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cách quản lý âm nhạc thời AI. Việc buộc công khai các yếu tố do AI tạo ra được xem là đặt nền móng cho hệ thống gắn nhãn minh bạch trong toàn ngành, giúp khán giả biết rõ nguồn gốc bản nhạc mình nghe. Chính sách này còn góp phần bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ trước làn sóng deepfake giọng hát và nhạc spam, tránh tình trạng doanh thu bản quyền bị chia sẻ cho các nội dung không xác thực. Đáng chú ý, bước đi mạnh tay của Spotify cũng được coi là tín hiệu thúc đẩy các nền tảng nhạc số khác như Apple Music hay YouTube Music phải cân nhắc áp dụng chính sách tương tự để giữ uy tín và chất lượng thư viện âm nhạc của mình.
Kết luận
Chiến dịch “dọn rác AI” của Spotify không nhằm cấm đoán công nghệ mà thiết lập ranh giới và minh bạch để khán giả biết rõ họ đang nghe gì và nghệ sĩ thật được bảo vệ. Đây có thể là bước đầu hình thành chuẩn mực toàn cầu cho âm nhạc trong kỷ nguyên AI.
